Quảng diễn phở Việt ở 7 nước EU, Chủ tịch Hiệp hội Văn hoá Ẩm thực Ninh Bình, Phó Chi hội trưởng, Chi hội Nước mắm Ninh Bình, tham vọng xuất khẩu chuỗi cung ứng phở

Ngày 6/7 tới đây, nhóm nghệ nhân gồm 8 đầu bếp nổi tiếng từ khắp mọi miền đất nước sẽ tham gia chương trình "Phở Cultural Roadshow Europe 2026", do Hội We Love Phở phối hợp Hiệp hội Văn hoá Ẩm thực Ninh Bình tổ chức. Trong đó, nghệ nhân Lê Thị Thiết, Chủ tịch Hội Văn hoá Ẩm thực Ninh Bình làm Trưởng đoàn. Bà có thể chia sẻ cảm xúc của mình khi đảm nhận sứ mệnh truyền bá ẩm thực Việt ra nước ngoài, và bà kỳ vọng gì vào hiệu quả của những chuyến đi này?

- Lúc đầu tôi cũng có những lo ngại về trách nhiệm của mình khi chuyến đi lần này đi qua nhiều nước như thế. Cụ thể, chương trình "Phở Cultural Roadshow Europe 2026" dự kiến diễn ra từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 7 năm nay tại nhiều thành phố châu Âu như Warszawa, Bratislava, Trnava, Vienna, Budapest, Praha, Bochum và Berlin.

Nhưng khi ngồi lại cùng các đồng nghiệp và nhận được sự hỗ trợ từ các đầu bếp nước ngoài, chúng tôi tự tin khẳng định rằng ẩm thực là công cụ tuyệt vời để xuất khẩu văn hóa, trong đó có phở. Thông qua món ăn đặc trưng này, chúng ta có thể kéo khách du lịch đến với Việt Nam, giúp họ hiểu về con người Việt mà không cần đến ngôn ngữ.

Đây là lần đầu tiên một chương trình Phở được triển khai theo mô hình “roadshow văn hoá - ngoại giao - cộng đồng” trên quy mô đa quốc gia tại châu Âu, với mục tiêu đưa Phở trở thành biểu tượng nhận diện văn hoá của Việt Nam trên trường quốc tế.

Tại mỗi điểm dừng chân, như Ba Lan chẳng hạn, chúng tôi không chỉ nấu ăn mà còn chia sẻ về nghề, về công thức và sự chuẩn mực trong nhận diện thương hiệu ẩm thực Việt. Đây cũng là cơ hội để xúc tiến xuất khẩu các nguồn nông thổ sản của Việt Nam, biến chúng thành những món ăn chuẩn vị Việt Nam nhưng vẫn phù hợp với nhu cầu tiêu dùng người nước ngoài và xu hướng hội nhập.
Bà có thể giải thích rõ hơn về sự đặc sắc của các gia vị Việt trong chuyến đi này?

- Đúng vậy, chúng tôi sẽ kể những câu chuyện về sự khác biệt. Nếu nói về thịt, thì thịt cá, gà, có thể nước ngoài rất ngon, nhưng Việt Nam có những gia vị mà thế giới không có để tạo nên sự cân bằng âm dương và dinh dưỡng theo mùa.

Chúng tôi vô cùng tự hào về những nghề truyền thống đã có hàng trăm năm phát triển như nghề làm muối, làm nước mắm truyền thống mà chỉ Việt Nam mới có. Muối Việt Nam rất quý, càng nấu càng ngon, lại có vị hậu ngọt vì được kết tinh từ những vùng biển có điều kiện nắng gió lý tưởng.
Đơn cử như vựa muối Ninh Thuận, hay nghề làm muối ở Bạc Liêu đã được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. Thậm chí cả mắm tôm của chúng ta cũng đang dần được quốc tế hóa và ưa chuộng. Đó là những câu chuyện di sản mà chúng tôi mang theo để tự hào với bạn bè quốc tế.

Bên cạnh phở, những đặc sản vùng miền khác như bánh xèo hay mì Quảng được bà và các nghệ nhân giới thiệu ra sao để các đầu bếp quốc tế có thể đưa vào thực đơn của họ?

- Chúng tôi mang đến giới thiệu với bạn bè quốc tế các câu chuyện về nguyên liệu và kỹ thuật. Ví dụ như món bánh xèo tôm nhảy, dù tôm ở nước ngoài có thể to hơn, nhưng cái "hồn" của món ăn nằm ở sự kết hợp gia vị và cách nấu đặc trưng. Hay với mì Quảng, chúng tôi chia sẻ cách nấu chuẩn vị để các đầu bếp nước ngoài có thể đưa vào menu (thực đơn) của họ.

Hành trang của chúng tôi không mang theo xương hay thịt, mà mang theo văn hóa, mang theo gia vị và kỹ thuật nấu nướng đặc trưng để chia sẻ, giúp họ có những trải nghiệm mới lạ trên nền tảng truyền thống Việt Nam.
Được biết bà và các cộng sự đang nỗ lực phối hợp với các ban ngành liên quan để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Phở là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bà có thể chia sẻ về ý nghĩa của hành trình này?

- Chúng tôi kỳ vọng "Phở Cultural Roadshow Europe 2026" sẽ là hành trình khẳng định và làm dày thêm hồ sơ di sản. Ai cũng biết Phở là của Việt Nam, nhưng chúng ta chưa xây dựng được một thương hiệu quốc gia vững chắc.

Theo tiêu chí của UNESCO, di sản phải có cộng đồng sống, có làng nghề truyền nối qua nhiều đời và hiện diện trong các lễ hội, tổ chức văn hóa. Việc chúng tôi đi và quảng bá chính là minh chứng cho sức sống của Phở. Phở không chỉ có giá trị tinh thần mà còn đầy đủ giá trị vật chất và pháp lý để bạn bè quốc tế ghi danh và ủng hộ.

Tham vọng của bà không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh di sản, mà còn là thương mại hóa Phở như cách mà Hàn Quốc xuất khẩu với kim chi, hay Nhật Bản với sushi?

- Chính xác. Chúng tôi muốn xuất khẩu Phở theo nhiều cách. Bên cạnh "xuất khẩu mềm" là đưa các nghệ nhân đi truyền nghề, chúng ta còn có thể công nghiệp hóa Phở nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc.