Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm – “chìa khoá” thúc đẩy xuất khẩu “quốc hồn quốc túy” của Việt Nam

Thứ tư - 18/11/2026 21:22 5 0
Trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU (khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định), hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) được áp dụng bắt buộc từ năm 2026, doanh nghiệp sản xuất nước mắm cần chuyển từ “khai báo” sang “chứng minh” nguồn gốc – từ con tàu, chuyến biển đến từng lô sản phẩm.
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam 1
Toàn cảnh hội thảo.


Thông điệp trên được đưa ra tại Hội thảo “Khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc – Giải pháp cho xuất khẩu nước mắm”, do Hiệp hội Nước mắm Việt Nam phối hợp với Hội Thủy sản Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam và Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục Pháp luật dân sự – kinh tế, Bộ Tư pháp) tổ chức sáng nay, 18/11.

Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục thuộc Bộ Nội vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các hiệp hội ngành nghề, viện nghiên cứu, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu nước mắm và các cơ quan thông tấn, báo chí.

Bộ chủng vi sinh vật bản địa giúp kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và hỗ trợ xác thực nước mắm lên men truyền thống
Khai mạc hội thảo, Ban Tổ chức cho biết, nước mắm là gia vị chủ đạo, được xem là biểu tượng văn hóa ẩm thực Việt Nam, có nhiều tiềm năng xuất khẩu. Tuy nhiên, thị phần xuất khẩu nước mắm còn khiêm tốn do các rào cản kỹ thuật ngày càng chặt chẽ của các thị trường EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc… đối với an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp của nguyên liệu thủy sản khai thác.

Trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU (khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định), hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) được áp dụng bắt buộc từ năm 2026, doanh nghiệp sản xuất nước mắm cần chuyển từ “khai báo” sang “chứng minh” nguồn gốc – từ con tàu, chuyến biển đến từng lô sản phẩm.
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
Kỹ sư Lê Thị Nga - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Hàng tiêu dùng Masan trình bày tham luận "Nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nước mắm".
Tại Hội thảo, bà Lê Thị Nga - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Hàng tiêu dùng Masan cho biết, hiện doanh nghiệp đang sở hữu hệ thống ủ chượp lớn nhất Việt Nam, với 3 nhà thùng quy mô lớn tại Phú Quốc (6.500 tấn cá), Lagi (5.500 tấn cá) và Hậu Giang (6.500 tấn cá), đạt tổng sản lượng 18.500 tấn cá mỗi năm. Trữ lượng kho nước mắm cốt đạt 10 triệu lít (tương đương 1/3 tổng trữ lượng nước mắm mỗi năm của toàn đảo Phú Quốc).

Từ năm 2012, đơn vị đã thu thập hơn 10.000 dữ liệu phân tích từ 17 loại acid amin bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) trên các mẫu nước mắm cốt từ các vùng sản xuất trọng điểm có điều kiện khí hậu khác nhau, là Phú Quốc, Nha Trang, Phan Thiết. Bà Nga cho biết, mục tiêu của nghiên cứu này nhằm tìm giải pháp đột phá trong việc định danh các chỉ tiêu đặc trưng cho nước mắm cốt cá cơm được ủ chượp lên men tự nhiên từ 6 tháng trở lên (theo TCVN 5701), đồng thời làm căn cứ phát hiện các dấu hiệu bất thường hoặc bổ sung phụ gia/đạm ngoại lai.
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
Bà Lê Thị Nga - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Hàng tiêu dùng Masan cho biết, mỗi chai nước mắm khi ra thị trường đều phải trải qua 40 bước kiểm tra chất lượng.
Theo đó, trong nước mắm có 17 loại acid amin được sắp xếp theo hàm lượng giảm dần, trong đó Glutamic acid (tạo vị umami/ngọt thịt) chiếm hàm lượng cao nhất, và Arginine đứng cuối danh sách. Vùng acid amin từ số 11 đến 17 (bắt đầu từ Cysteine đến Arginine) là các acid amin có độ hòa tan từ thấp đến trung bình. Dù hàm lượng đạm tổng thay đổi (từ 19 đến 43 độ đạm), dù phương pháp sản xuất khác nhau (gài nén hay đảo trộn), hay qua các dãy kéo rút, hình dạng vùng "vân tay" này hoàn toàn không thay đổi.

Bà Nga cho biết, Masan R&D đã hợp tác với GS. Kim Keun (Đại học Suwon, Hàn Quốc) nghiên cứu quá trình phân lập và ứng dụng bộ chủng vi sinh vật lên men chịu mặn. Kết quả, công trình nghiên cứu chủng Marinococcus halotolerans SPQ đã được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín Food Science & Nutrition (Wiley), thể hiện sự tương đồng với các xu hướng nghiên cứu vi sinh chịu mặn trên thế giới.

"Tại Masan, mỗi chai nước mắm trước khi đưa ra thị trường đều trải qua 14 công đoạn sản xuất, kiểm nghiệm 25 chỉ tiêu (cảm quan, hóa lý, vi sinh) với tổng cộng 40 bước sát hạch kiểm tra chất lượng" - bà Lê Thị Nga chia sẻ.
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
ThS. Nguyễn Thị Trang Nhung - Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế Hội Thủy sản Việt Nam trình bày tham luận: "Thực tiễn áp dụng truy xuất nguồn gốc nước mắm để xuất khẩu tại Việt Nam theo yêu cầu khung pháp lý quốc tế".
Về khung pháp lý Việt Nam liên quan đến truy xuất nguồn gốc nguyên liệu cá sản xuất nước mắm, bà Nguyễn Thị Trang Nhung - Phó Trưởng Ban Hợp tác quốc tế Hội Thủy sản Việt Nam; Uỷ viên BCH Hiệp hội Nước mắm Việt Nam cho biết, Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có Thông tư 21/2018/TT-BNNPTNT là văn bản nền tảng về ghi, nộp báo cáo/nhật ký khai thác, xác nhận nguồn gốc và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Mới nhất, theo Thông tư 81/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 đã nhấn mạnh việc kiểm tra 100% hồ sơ truy xuất nguyên liệu khai thác và đối chiếu với dữ liệu quản lý, đồng thời phải tách biệt các nguồn nguyên liệu.

Mặc dù vậy, theo bà Nhung, việc triển khai truy xuất nguồn gốc đang gặp phải một số khó khăn, do đôi lúc hệ thống hành chính trực tuyến vận hành chưa thông suốt; ngư dân khi đi khai thác hải sản xa bờ viết nhật ký ghi tay còn sai sót nhiều, không chính xác về tọa độ...; nguyên liệu làm nước mắm thường được khai thác bằng nghề vây theo đàn, tuy nhiên quản lý khai thác lại theo vùng đối với các nhóm tàu, dẫn đến tàu lưới vây có chiều dài từ 15m trở lên gặp nhiều bất cập...
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
TS. Trần Hồng Quang, đại diện Hội Thủy sản Việt Nam trình bày 5 thách thức của ngành thuỷ sản.
Tại Hội thảo, TS. Trần Hồng Quang - đại diện Hội Thủy sản Việt Nam cho biết, áp dụng công nghệ số truy xuất nguồn gốc thuỷ sản và ứng dụng trong nguyên liệu cá sản xuất nước mắm là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, ngành này đang gặp phải 5 thách thức: Dữ liệu phân tán do nhiều nguồn, nhiều đơn vị quản lí, thiếu tính đồng bộ; dữ liệu tàu, chuyến biển, cảng và sản phẩm chưa tạo được chuỗi liên kết đồng nhất; do sản xuất phân tán nên khó đối chiếu và nhiều thao tác thủ công, mất nhiều thời gian.

Trước thực trạng này, ông Quang đề nghị nghiên cứu, áp dụng những thiết bị tối ưu, để ngư dân vẫn có thể ghi nhật ký hành trình, dữ kiệu cả khi đang lênh đênh trên biển, không có sóng điện thoại...

"Quá trình truy xuất nguồn gốc nước mắm phải được bắt đầu từ "gốc", gồm nhật ký khai thác hải sản trên biển (loại cá, vùng biển đánh bắt, thời gian), nguồn gốc muối, đến quy trình muối và lên men truyền thống. Truy xuất nguồn gốc không chỉ là biết đến từ đâu, mà còn là lịch sử hình thành, và kiểm soát quá trình" - ông Quang nói.

Để giải quyết bài toán trên, ông Quang gợi ý ngư dân bộ công cụ Alon boat (do công ty NAVCAST phát triển) - một giải pháp công nghệ nghề cá hiện đại, hỗ trợ ngư dân và cơ quan quản lý trong việc thông tin liên lạc, theo dõi tàu thuyền và truy xuất nguồn gốc thủy sản.
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
Alon boat cho phép ghi nhận nhật ký trên biển theo thời gian thực, gắn tag và sử dụng thẻ từ để lưu trữ thông tin loài khai thác, giúp doanh nghiệp phân loại chất lượng cá và minh bạch nguồn gốc.
Ông Quang cho biết, thiết bị cho phép ghi nhận nhật ký trên biển theo thời gian thực, gắn tag và sử dụng thẻ từ để lưu trữ thông tin loài khai thác, giúp doanh nghiệp phân loại chất lượng cá và minh bạch nguồn gốc cá nguyên liệu phục vụ quá trình ủ chượp nước mắm.

Về nâng cao chất lượng nước mắm đáp ứng nhu cầu xuất khẩu, tại hội thảo, một số chuyên gia cho biết, người Việt có thói quen ăn mặn, sử dụng lượng muối trung bình 8g/người/ngày, trong đó nước mắm là một trong những gia vị chứa hàm lượng muối và natri cao. Xu thế hiện nay là giảm sử dụng muối xuống khoảng 5g/người/ngày, có thể coi đây là một chỉ số để đưa vào thêm với sản phẩm nước mắm, nhằm giảm nguy cơ các bệnh huyết áp.

Về vấn đề này, bà Lê Thị Nga - Phó Tổng giám đốc Công ty CP Hàng Tiêu dùng Masan cho biết: Từ năm 2006, Masan đã giảm 25% lượng muối trong các sản phẩm nước mắm Nam Ngư, Chinsu dựa trên ứng dụng công nghệ thanh trùng kép, giúp nước mắm dịu nhẹ hơn, phù hợp xu hướng giảm ăn mặn.

Nêu ý kiến tại hội thảo, đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, cả nước hiện có 516 cơ sở sản xuất thủy sản được xuất khẩu sang EU, trong đó có 23 cơ sở sản xuất nước mắm. Về truy xuất nguồn gốc, hiện đang có 2 quy định luật liên quan truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, thương mại điện tử. Đặc biệt, từ 1/7/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa vào hoạt động Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông lâm thuỷ sản, phấn đấu sắp tới sẽ có lô hàng đầu tiên đáp ứng bộ truy xuất nguồn gốc.
 
Truy xuất nguồn gốc cho nước mắm chìa khoá thúc đẩy xuất khẩu quốc hồn quốc túy của Việt Nam
Ông Lê Văn Giang – Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.
Phát biểu kết luận hội thảo, TS. Lê Văn Giang - Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam nhấn mạnh: Minh bạch chuỗi giá trị nước mắm không thể là nỗ lực đơn lẻ, mà cần một hệ sinh thái dữ liệu liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, các hội, nhà khoa học, ngư dân và doanh nghiệp. Đây cũng là hành động cụ thể triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

"Truy xuất nguồn gốc là điều kiện tiên quyết và năng lực cạnh tranh để nước mắm Việt Nam vượt qua hàng rào kỹ thuật, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế và tiến tới xây dựng thương hiệu quốc gia" - ông Giang nói.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) là phần mềm dùng chung, giúp số hóa toàn bộ quy trình quản lý, ghi nhận và minh bạch hóa hoạt động khai thác thủy sản tại Việt Nam.

Mục tiêu của hệ thống này nhằm số hóa hành trình sản phẩm từ khi tàu rời cảng, hoạt động trên biển, cập cảng cho đến khi bốc dỡ và thu mua; hỗ trợ ngăn chặn khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, là giải pháp trọng tâm nhằm tháo gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC); giảm sổ nhật ký khai thác giấy và các thủ tục hành chính thủ công...

VP Hiệp hội Nước mắm Việt Nam

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Liên kết
c12
....
c11
     
c10
 
c9
     
c8
 
c7
     
c6
 
c5
     
c4
 
c3
     
c2
 
c1
     

Văn bản - Chỉ đạo điều hành

779/BNV-TCPCP

Công văn số 779/BNV-TCPCP của Bộ Nội vụ về triển khai Kết luận số 207-KL/TW về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

lượt xem: 611 | lượt tải:539

84/QĐ-NMVN

Quyết định về việc ban hành Quy chế khen thưởng, kỷ luật của Hiệp hội Nước mắm Việt Nam

lượt xem: 363 | lượt tải:358

85/QĐ-NMVN

Quyết định về việc ban hành Quy chế giải quyết đơn, thư kiến nghị, phản ánh, tranh chấp, khiếu nại và tố cáo của Hiệp hội Nước mắm Việt Nam

lượt xem: 380 | lượt tải:325

86/QĐ-NMVN

Quyết định về việc ban hành Quy chế quản lý hội viên của Hiệp hội Nước mắm Việt Nam

lượt xem: 374 | lượt tải:375

81/QĐ-NMVN

Quyết định về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và Ban Kiểm tra của Hiệp hội Nước mắm Việt Nam

lượt xem: 353 | lượt tải:338
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây